Tradizionalki esan da euskaldunon herria herri kristianua zela aitzinetik. Baina hori erdi egia da. Egia da duela denbora asko pasa da euskal konbertsio momentutik, baina baita egia da guren artean gure tradizioa inguruan eta gaia zela gure pentsaerak. Lamiak, Basajaun Anbotoren Dama edo Olentzaro dira bizpahiru adibide honi buruz.
Aitzinean urtea neguko solztizioan hasi zen. Eguzkia markatu zuen gure egutegia. Adibidez uztaila da uzta egiteko hilabetea. Olentzaro zen “mugalari” bat, ekartze zuen urte berria eta sua. Ikatza egiten zuen. Orduan egurra hartu ondoren sua eman. Su hori sinbolismoa dauka: Sua zaharra kentzen du eta berria sortzen da, Fenix hegaztia bezala. Berri hori ematera, urte berri berria ospatzera agertu zen, egia esanez.
Gehieneko ezagututako adibidea dira akelarreak. Esan behar da hau espainoleko eta frantseseko erru izugarri bat da. Ez zekiten euskara, orduan hitz bat entzutekotan beste gauza entzun zuten. Akar Lurra zen lekua: “Campo de Nardos” erdaraz. Baina bestea … Ziur nago gaiarekin iguratuta zegoen inquisizio salaketa horrek, manipulazioren bidez barramanekin lotuta.
Herri euskalduna herri ekologista zen eta hori oso arriskutsua zen. Beraiengan ala beraien kontra. Atzo eta gaur ere. Ez ahaztu Hego Nafar txikituta erresuma nafarrak erreformari hurbiltzen zegoela salatu zuen Aragoiko Fernando-k, katolikoa. Hori zen konkistaren argudioa (sic) Erromako Papa bere bula idazteko inbasioa bedeinkatzeko.
Nik lerro honen bidez ez dut nahi esan guztiok kristianismoa utzi behar dugula, baina gure historian badago pixka bat ze o zer denbora askotatik galduta guk ia ikertu eta jakin behar dugula. Gure Atzean belaunaldi asko daude jaun goikoirik, edo natura menpean. Jakitea zergatik eta esperientzia horrek ikertu dago gure eskuan. Gaur bihar baino hobe.
Write a comment